Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra? Do kogo się udać, gdy potrzebujesz pomocy.

Kiedy zaczynamy doświadczać trudności emocjonalnych, kryzysu, przewlekłego napięcia czy skutków trudnych doświadczeń, często pojawia się pytanie: do kogo właściwie powinnam lub powinienem się zgłosić – do psychologa, psychoterapeuty czy psychiatry?

Te zawody nie oznaczają tego samego, choć ich obszary pracy mogą się ze sobą uzupełniać. W niektórych sytuacjach pomoc jednej osoby może być wystarczająca, w innych potrzebna będzie współpraca kilku specjalistów.

Dlatego warto wiedzieć, czym różnią się ich role i kiedy warto rozważyć poszczególne formy pomocy.

Psycholog – kiedy warto się zgłosić?

Psycholog zajmuje się funkcjonowaniem człowieka w obszarze emocji, zachowania, relacji i procesów psychicznych. Może prowadzić konsultacje psychologiczne, diagnozę psychologiczną, psychoedukację czy interwencję kryzysową – w zależności od swoich kwalifikacji i specjalizacji.

Do psychologa możesz zgłosić się między innymi wtedy, gdy:

• przeżywasz trudny moment lub kryzys,

• masz poczucie przeciążenia i nie wiesz, jak sobie z nim poradzić,

• doświadczasz trudnych emocji,

• przechodzisz przez zmianę życiową,

• masz trudności w relacjach,

• chcesz lepiej zrozumieć swoje reakcje i sposób funkcjonowania,

• doświadczyłaś lub doświadczyłeś trudnego wydarzenia i potrzebujesz konsultacji,

• zastanawiasz się, jaka forma pomocy będzie dla Ciebie odpowiednia.

Konsultacja psychologiczna może być również pierwszym krokiem, jeśli nie wiesz jeszcze, czego właściwie potrzebujesz.

Psycholog może pomóc uporządkować sytuację i wskazać, czy warto skorzystać z psychoterapii, konsultacji psychiatrycznej albo innej formy specjalistycznej pomocy.

Psychoterapeuta – kiedy psychoterapia może być potrzebna?

Psychoterapia jest formą specjalistycznej pomocy, która służy pracy nad utrwalonymi trudnościami emocjonalnymi, sposobem funkcjonowania, relacjami, doświadczeniami z przeszłości czy objawami psychicznymi.

Psychoterapia nie polega wyłącznie na rozmowie o tym, co wydarzyło się w ostatnim tygodniu. Jest procesem, który może prowadzić do lepszego rozumienia siebie, swoich reakcji, emocji i schematów oraz do wprowadzania trwałych zmian.

Warto rozważyć psychoterapię, jeśli:

• trudności trwają od dłuższego czasu,

• powtarzają się podobne problemy w relacjach,

• trudno Ci poradzić sobie z emocjami,

• masz poczucie, że ciągle wracasz do tych samych schematów,

• doświadczasz lęku, obniżonego nastroju lub przewlekłego napięcia,

• trudne doświadczenia z przeszłości nadal wpływają na Twoje życie,

• masz trudności z poczuciem własnej wartości lub stawianiem granic,

• chcesz lepiej rozumieć siebie i zmienić sposób funkcjonowania.

W przypadku doświadczeń traumatycznych warto szukać osoby, która ma odpowiednie przygotowanie do pracy z traumą. Nie każdy psycholog czy psychoterapeuta specjalizuje się w tym obszarze.

A czym różni się psycholog od psychoterapeuty?

To ważne rozróżnienie.

Psycholog i psychoterapeuta to nie są synonimy. Psycholog może zajmować się konsultacjami, diagnozą czy wsparciem psychologicznym. Psychoterapeuta prowadzi psychoterapię i powinien posiadać odpowiednie szkolenie w określonym nurcie psychoterapii.

Jedna osoba może oczywiście być jednocześnie psychologiem i psychoterapeutą, ale są to dwa różne zakresy kwalifikacji i kompetencji.

Psychiatra – kiedy warto skonsultować się z lekarzem?

Psychiatra jest lekarzem, który zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem zaburzeń psychicznych.

Może przeprowadzić konsultację psychiatryczną, postawić diagnozę medyczną oraz – jeśli jest to wskazane – zaproponować leczenie farmakologiczne.

Konsultacja psychiatryczna może być szczególnie ważna, gdy:

• objawy są bardzo nasilone,

• znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie,

• występują poważne zaburzenia snu,

• pojawia się silny lub utrzymujący się lęk,

• występuje znaczne obniżenie nastroju,

• trudno jest wykonywać podstawowe obowiązki,

• pojawiają się objawy, które wymagają oceny lekarskiej,

• dotychczasowa pomoc psychologiczna lub psychoterapia nie jest wystarczająca.

Warto pamiętać, że skorzystanie z konsultacji psychiatrycznej nie oznacza automatycznie konieczności przyjmowania leków. To lekarz, po przeprowadzeniu badania i rozmowy, ocenia sytuację i przedstawia możliwe formy leczenia.

Psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra – jak wybrać?

Nie zawsze trzeba samodzielnie znać odpowiedź na to pytanie przed pierwszą wizytą.

Jeżeli nie masz pewności, od czego zacząć, konsultacja psychologiczna może być dobrym pierwszym krokiem. Podczas rozmowy można określić, czego aktualnie potrzebujesz i czy wskazana jest dalsza psychoterapia, konsultacja psychiatryczna lub inna forma pomocy.

W niektórych sytuacjach najlepszym rozwiązaniem jest współpraca kilku specjalistów.

Przykładowo osoba może korzystać z psychoterapii, a jednocześnie pozostawać pod opieką psychiatry. Nie oznacza to, że jedna forma pomocy „nie działa”. Różni specjaliści mają różne kompetencje i mogą zajmować się innymi aspektami trudności.

A jeśli problem dotyczy traumy?

W przypadku doświadczeń traumatycznych szczególnie ważne jest znalezienie specjalisty, który ma przygotowanie do pracy z traumą.

Trauma może wpływać nie tylko na sposób myślenia i przeżywania emocji. Może również wiązać się z reakcjami ciała, układu nerwowego, pamięci i poczucia bezpieczeństwa.

Dlatego w przypadku takich trudności warto zapytać specjalistę:

• czy pracuje z traumą,

• jakie ma przygotowanie w tym zakresie,

• z jakich metod korzysta,

• czy ma doświadczenie w pracy z problemem, z którym się zgłaszasz.

W terapii traumy ważne jest również tempo pracy. Nie zawsze rozpoczęcie intensywnego przetwarzania trudnych wspomnień jest pierwszym krokiem. Czasem najpierw potrzebna jest stabilizacja, budowanie zasobów i poczucia bezpieczeństwa.

Czy można najpierw iść do psychologa, a dopiero później do psychiatry?

Tak.

Nie ma jednej właściwej kolejności dla wszystkich osób.

Możesz rozpocząć od konsultacji psychologicznej i wspólnie ze specjalistą określić dalsze kroki. Możesz również od razu umówić się do psychiatry, jeśli objawy są nasilone lub masz poczucie, że potrzebujesz oceny lekarskiej.

W niektórych sytuacjach warto skorzystać z obu form pomocy.

Najważniejsze jest to, aby nie pozostawać samemu z trudnościami tylko dlatego, że nie wiesz, do kogo się zgłosić.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Jeżeli pojawiają się myśli o odebraniu sobie życia, ryzyko zrobienia sobie krzywdy, poważne zaburzenia kontaktu z rzeczywistością albo inne objawy stwarzające bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, potrzebna jest pilna pomoc medyczna, a nie oczekiwanie na planową wizytę u psychologa czy psychoterapeuty.

W takiej sytuacji należy skontaktować się z lokalnym systemem ratunkowym lub zgłosić się do najbliższego oddziału ratunkowego.

Psycholog, psychoterapeuta, psychiatra – najważniejsze różnice

Nie musisz wiedzieć wszystkiego przed pierwszą wizytą

Jedną z największych barier w szukaniu pomocy bywa myśl: „Nie wiem, co mi jest, więc nie wiem, do kogo mam pójść.”

Nie musisz samodzielnie stawiać sobie diagnozy.

Możesz powiedzieć specjaliście po prostu:

„Ostatnio nie radzę sobie tak jak wcześniej i chciałabym/chciałbym zrozumieć, co się ze mną dzieje.”

To wystarczy, żeby rozpocząć rozmowę.

Pierwsza konsultacja może być właśnie po to, żeby wspólnie przyjrzeć się Twojej sytuacji i określić, jaka forma pomocy będzie dla Ciebie najbardziej odpowiednia.

Jeśli doświadczasz skutków trudnych doświadczeń

Jeśli zauważasz, że przeszłe doświadczenia nadal wpływają na Twoje emocje, relacje, poczucie bezpieczeństwa lub reakcje ciała, warto poszukać specjalisty, który zajmuje się terapią traumy.

Nie musisz czekać, aż trudności staną się nie do zniesienia.

Czasem pierwszym krokiem jest po prostu rozmowa i sprawdzenie, czego potrzebujesz.

Pomoc zaczyna się nie zawsze od odpowiedzi. Czasem zaczyna się od pytania: „Co się ze mną dzieje i czego teraz potrzebuję?”